Kuedzokue (Къуэдзокъуэ) Hasan

 

 

--------------------------------------------------------

This part taken from Elot.ru Forum
 

Къуэдзокъуэ Хьэсэн и гъащ|эмрэ творческэ лэжьыгъэмрэ


Усак
|уэ, тхак|уэ, журналист, театральнэ критик, зэдзэк|ак|уэ |эзэт Къуэдзокъуэ Хьэсэн. Тхьэм къритауэ абы бгъэдэлът литературнэ |эзагъэшхуэ. Адыгэбзэри урысыбзэри зэхуэдабзэу, ф|ы дыдэу ищ|эрти, т|умк|и шэрыуэу тхэрт. Акъыл Жан, гу щабэ, псэ хьэлэл зыбгъэдэлъ Хьэсэн и дуней тетык|амрэ лэжьыгъэу игъэхъамрэ щыгъуазэ дэтхэнэми нобэ игу узу же|э: «Нэгъэсауэ адыгэл|т, ц|ыху телъыджэт…» Ф|ыуэ илъагъу журналист |энат|эм пэрыту – редактор нэхъыщхьэ къэлэн гугъур щигъэзащ|э Къэбэрдей телевиденэм щи|э лэжьап|э пэшым щ|эсу къытехуэри зэуэзэпсу л|ащ Къуэдзокъуэр. Ар къыщыхъуар 1996 гъэм жэпуэгъуэ (октябрь) мазэм и 11 махуэрщ. Илъэс 61-рэ ныбжьым иту арат абы щыгъуэ.

Куэд зымыгъащ
|эу куэд зылъэгъуа жыхуа|эм хуэдэщ Къуэдзокъуэр. Хэку зауэшхуэм и зэманым абы и адэр ф|эк|уэдащ, т|эк|у дэк|ри, и анэри дунейм ехыжащ. Езым, илъэсий ныбжьым ит щ|алэ ц|ык|уу, у|эгъэ игъуэтащ, и къуажэ Дыгулыбгъуей къыдадза бомбэм и къутахуэ къытехуэри. Ар япэ щ|ык|э сабий зеиншэхэр щап| унэм, ит|анэ интернатым щеджащ. Иужьк|э щ|эт|ысхьащ Мэзкуу дэт ГИТИС ц|эры|уэм, ф|ы дыдэуи абы и факультетит| – актерскэмрэ театроведческэмрэ – къиухащ. Налшык къигъэзэжа нэужь, Культурэмк|э министерствэмрэ адыгэ драмтеатрымрэ т|эк|у щылажьэри, Хьэсэн журналистикэм зритащ. Урысыбзэк|э къыдэк| «Советскэ щ|алэгъуалэ» газетым илъэсихк|э щы|ащ, адэк|э къыхуэна гъащ|эр щихьащ радиомрэ телевиденэмрэ.

Зы тхылък
|и тхылъит|к|и пхузэщ|экъуэнукъым Къуэдзокъуэм и творческэ щ|эиныр. Жанрк|э зэщхьэщыдзауэ зэхуэпхьэсыжмэ, том п1ащэ зырыз хъунущ абы и |эдакъэщ|эк| зэмыл|эужьыгъуэхэр – усыгъэхэр, рассказхэр, статьяхэмрэ очеркхэмрэ, радио-телеспектакльхэр, зэридзэк|ахэр, ныкъуэтхыу къэнахэр…

«Л
|ым и гъащ|эр къызэрабжыр илъэс бжыгъэкъым, л|ым гъэ бжыгъэуэ къыхуабжыр ищ|а |уэхурщ…», - жи|эгъащ адыгэ усак|уэ щэджащэ К|уащ Бет|ал. Л|ы ныбжь къимыгъэщ|ами, л|ы ищ|эн ищ|ащ Къуэдзокъуэ Хьэсэн – Урысейм и Тхак|уэми Журналистми я союзхэм жыджэру псэуху хэтам, КъБР-м культурэмк|э щ|ыхь зи|э и лэжьак|уэу щытам, зи гуащ|эри зи гъащ|эри лъэпкъым щхьэузыхь хуэзыщ|ам. Блэк|а зэманым иту дытепсэлъыхьми, абы и ц|эр к|эншэу дунейм тетынущ – тхыдэм къыхэнэнущи, и |уэхущ|афэ инхэр ажалыншэщи.


 

Нэхур зыхуэфащэ

Бгы домбейм и щыгум сыдэк
|ыну
Жьым ерыщу бгъэк
|э соныкъуэкъу.
Ар губжьащи, егъэунэху слъэк
|ынур.
Жыгым хуэдэу хуейщ срищ
|ык1ыну,
Къуак
|эм сэ сыдидзэжыну щ1окъу.

Сыт хуэдизу гъуэгур хьэлъэу щытми,
Сыкъэдзыхэу симык1уэтыжын.
Зэплъэк
|ып|э жьыбгъэм къызимытми,
Къэск
|уа гъуэгур зым езмытыжын!

Къызжьэхэлъэ, плъэк
|ыр къомыгъанэу,
Л
|ым и л1ыгъэр л1ым ирегъэунэху:
Тек
|уэм хуремыщ| хэщ|ам гукъанэ,
Вагъуэр къытек
|уам хущ|ырегъанэ, -
К
|ыф|ым тек|уэрщ зыхуэфащэр нэху!


***************************

Шы хъыжьэр илърэ п
|эщ|эк|ами,
Къэбубыдыжуэ мэхъу щ
|эпщ1эж.
Пэ
|эщ|э хэкум ухуэхъуами,
Упсэумэ, хъунущ уищ
| уихьэж.

ХЪурейуэ лъагъуэм бгыр къик
|ухьмэ,
Уздэщытам урешэл
|эж.
Гъуэгуанэр гугъумэ е пф
|эк|ыхьмэ,
Умык
|уэу мэхъур къэбгъэзэж.

Ауэ зэманыр бгъэувы
|энк|э
|эмал зимы|эщ, си ныбжьэгъу.


***************************

Уэрэдыр зи япэм ит кърухэр
Къэблэмк
|э бжьыхьэм мэлъэтэж.
Щ
|ымахуэр ик|мэ, къуалэбзухэм
Ди деж гъатхэпэм къагъэзэж.

Ауэ къэгъазэ зимы
|эжыр
Зэманыр арщи, псынщ1эу блок
|.
Блэк
|а зэманым к|элъык|уэжыр,
Псэуху гуф
|эгъуэ куэдым пок|.

Си ныбжьэгъу лъап
|э, упсэухук|э
Зэманыр уи
|эм йомыгъэк|.
Уэ уи гур къеуэу бгъэм илъыхук
|э,
|уэхуншэ махуэ блумыгъэк|.

***************************

Не надо в кровавом безумье
Кружить надо мной, воронье,
Коль кто и сказал, что я умер,
Чистейшее это вранье.

Я только прилег на мгновенье
На солнцем пригретый гранит.
Ужель ты не слышишь биенья,
Не слышишь как сердце стучит?

Я жив потому что, припал я
Всей грудью к родимой земле,
К земле, о которой в скитаниях
Я грезил ночами во сне.
 


Гурэ псэк
|э лъагъуныгъэ къабзэу, гурыщ|э нэс пщ|ыфыныр, ар узэрыгушхуэн зэф|эк|щи, куэдым къалъыкъуэмык| хахуагъэщ.
Къуэдзокъуэ Хьэсэн и гъащ
|э гугъум нэху тригъапсэу, тынш щищ|рэ, зэгуры|уэрэ хабзэ-нэмыс, зэхущытык|э дахэ якум дэлъу и гъащ|э гъуэгу гъусэу дэщ|ыгъуащ Ащнокъуэ Тамарэ – адыгэ бзылъхугъэ |ущ, унэгуащэ |эщабэ-|ущабэ, анэ гумащ|э, а псом къыщынэмыщ|ауэ - Къэбэрдей радиом и режиссер пашэ.

«Таурыхъым хуэдэт Хьэсэнрэ Тамарэрэ яку дэлъ лъагъуныгъэр», «Зэрышагъащ
|эм ещхьт а т|ум я зэхущытык|эр…», - апхуэдэ куэд хужа|эж нобэми зэщхьэгъусит|ыр зыц|ыхуу щытахэм.

Тамарэ Хьэсэн псэуху, и «Ащнокъуэ» унэц|эр иут|ыпщакъым, абы ирипагэу, и адэжь лъэпкъыр ф|ыуэ зэрилъагъум и щыхьэту игъэуври, щхьэгъусэм и унагъуэц|эр къищтакъым . Хьэсэни абы пэрыуакъым, ар зэры|ущ, губзыгъэр ищ|эжт, зым и гупсысэм адрейм пщ|э хуищ|у зэдэпсэути…

Иджы Тамарэ Къуэдзокъуэ унэц
|эр зэрехьэ. Абы «нанэ» къэлэнри «дадэ» къэлэнри зэдехьри, и нэпсыр куэдрэ нэм щызу къытохьэ, и къуэрылъху ц|ык|ухэр щилъагъук|э. Ахэр Хьэсэн къигъэна |уэхуф|хэм я пыщак|уэщи, «дадэм» и фэеплъщи, Къуэдзокъуэхэ Тамарэрэ Хьэсэнрэ я лъэпкъ жылэщи.
 


Уэрэ сэрэ
Къуэдзокъуэ Хьэсэн и щхьэгъусэ
Ащнокъуэ - Къуэдзокъуэ Тамарэ хуитхащ.


Мы уэрэдыр хэк
|уэтауэ пхуэзусами,
Мы си щхьэцым уэс мытк
|ужыр къытесами,
Сэ къысф
|ощ|ыр уэрэ сэрэ
Япэу нобэ дызэхуэзэу.
Уэрэ сэрэ,
Уэрэ сэрэ
Япэу нобэ дызэхуэзэу.

Гъащ
|э гъуэгур къыттехьэлъэу къыздэтк|уами,
Гугъуехь псоми дызэгъусэу дытек
|уами,
Сэ къысф
|ощ|ыр уэрэ сэрэ
Гъуэгум нобэ дыздытехьэу.
Уэрэ сэрэ,
Уэрэ сэрэ
Гъуэгум нобэ дыздытехьэу.

Бгым дыдэк
|ыу къехыжып|эм дыкъэсами,
Пщэдей гъащ
|эр гум, зэхищ|эу, къе|усами,
Сэ къысф
|ощ|ыр уэрэ сэрэ
Гъуэгуанэшхуэ къытпэщылъу.
Уэрэ сэрэ,
Уэрэ сэрэ
Гъуэгуанэшхуэ къытпэщылъу.

-------------------------
Download as MP3
Uora Sara, singing by Nahush Cherim
-------------------------


Я низко кланяюсь тебе
Къуэдзокъуэ Хьэсэн и щхьэгъусэ
Ащнокъуэ - Къуэдзокъуэ Тамарэ хуитхащ.


За дней моих нежданное продленье,
За чудо то – твое долготерпенье,
За все, за все, что стоит удивленья, -
Я низко кланяюсь тебе.

За все минуты, что с тобой я прожил,
Что холода переносил без дрожи,
Что и самой мне жизни ты дороже –
Я низко кланяюсь тебе.

За то тепло, что находил всегда я
В твоих глазах, к коленям припадая,
Меня жалела, а сама страдала –
Я низко кланяюсь тебе.

За то уменье быть великодушной
К моим грехам и быть неравнодушной
К моим ошибкам глупо простодушным –
Я низко кланяюсь тебе.

За сыновей, которых ты взрастила,
Не зная сна, к добру благословила,
В которых ты любовь свою вселила –
Я низко кланяюсь тебе.

За все, с чем был готов я распроститься,
Но ты вернула мне. Да пусть светится
Твоя звезда, твоя святая птица!
Я низко кланяюсь тебе.


*******************************

Къуэдзокъуэ Хьэсэн и щхьэгъусэ
Ащнокъуэ - Къуэдзокъуэ Тамарэ хуитхащ.



Я люблю эти плечи худые,
Этот старый халат на тебе,
Я люблю эти очи большие,
Полусонный их взгляд в тишине.

Твоих кос я люблю беспорядок,
И смешную посадку твою,
И когда ты идешь со мной рядом,
Я твою молчаливость люблю;

Твою нежность, что вспыхнет мгновенно,
И потухнет мгновенно опять,
Я люблю и твое нетерпенье…
Все люблю, чем твой облик богат.

 

 

Kodzokov Lukman Magometovich
Къуэдзокъуэ Лэкъумэн, Man of  Kabardian Society and Philosophy
Biography & His Poems



Articles, Publications & Documents | Links  |  Last Updates  |  Archive  |  About Site  |  Home Page  

Please send your comments, opinions, questions and suggestions by e-mail : info@circassianworld.com

Къуэдзокъуэ Метин  / Къуэдзокъуэ Metin Sφnmez / 2005