| |

--------------------------------------------------------
This part taken from
Elot.ru Forum
Къуэдзокъуэ Хьэсэн и гъащ|эмрэ
творческэ лэжьыгъэмрэ
Усак|уэ, тхак|уэ,
журналист, театральнэ критик, зэдзэк|ак|уэ
|эзэт Къуэдзокъуэ
Хьэсэн. Тхьэм къритауэ абы бгъэдэлът литературнэ |эзагъэшхуэ.
Адыгэбзэри урысыбзэри зэхуэдабзэу, ф|ы
дыдэу ищ|эрти, т|умк|и
шэрыуэу тхэрт. Акъыл Жан, гу щабэ, псэ хьэлэл зыбгъэдэлъ Хьэсэн и дуней
тетык|амрэ
лэжьыгъэу игъэхъамрэ щыгъуазэ дэтхэнэми нобэ игу узу же|э:
«Нэгъэсауэ адыгэл|т,
ц|ыху телъыджэт
»
Ф|ыуэ илъагъу
журналист |энат|эм
пэрыту редактор нэхъыщхьэ къэлэн гугъур щигъэзащ|э
Къэбэрдей телевиденэм щи|э
лэжьап|э пэшым щ|эсу
къытехуэри зэуэзэпсу л|ащ
Къуэдзокъуэр. Ар къыщыхъуар 1996 гъэм жэпуэгъуэ (октябрь) мазэм и 11
махуэрщ. Илъэс 61-рэ ныбжьым иту арат абы щыгъуэ.
Куэд зымыгъащ|эу
куэд зылъэгъуа жыхуа|эм хуэдэщ Къуэдзокъуэр. Хэку зауэшхуэм и зэманым абы и
адэр ф|эк|уэдащ,
т|эк|у
дэк|ри, и анэри
дунейм ехыжащ. Езым, илъэсий ныбжьым ит щ|алэ
ц|ык|уу,
у|эгъэ игъуэтащ,
и къуажэ Дыгулыбгъуей къыдадза бомбэм и къутахуэ къытехуэри. Ар япэ щ|ык|э
сабий зеиншэхэр щап|
унэм, ит|анэ
интернатым щеджащ. Иужьк|э
щ|эт|ысхьащ
Мэзкуу дэт ГИТИС ц|эры|уэм,
ф|ы дыдэуи абы и
факультетит|
актерскэмрэ театроведческэмрэ къиухащ. Налшык къигъэзэжа нэужь, Культурэмк|э
министерствэмрэ адыгэ драмтеатрымрэ т|эк|у
щылажьэри, Хьэсэн журналистикэм зритащ. Урысыбзэк|э
къыдэк| «Советскэ
щ|алэгъуалэ»
газетым илъэсихк|э
щы|ащ, адэк|э
къыхуэна гъащ|эр
щихьащ радиомрэ телевиденэмрэ.
Зы тхылък|и
тхылъит|к|и
пхузэщ|экъуэнукъым
Къуэдзокъуэм и творческэ щ|эиныр.
Жанрк|э
зэщхьэщыдзауэ зэхуэпхьэсыжмэ, том п1ащэ зырыз хъунущ абы и
|эдакъэщ|эк|
зэмыл|эужьыгъуэхэр
усыгъэхэр, рассказхэр, статьяхэмрэ очеркхэмрэ, радио-телеспектакльхэр,
зэридзэк|ахэр,
ныкъуэтхыу къэнахэр
«Л|ым и гъащ|эр
къызэрабжыр илъэс бжыгъэкъым, л|ым
гъэ бжыгъэуэ къыхуабжыр ищ|а
|уэхурщ
», - жи|эгъащ
адыгэ усак|уэ
щэджащэ К|уащ Бет|ал.
Л|ы ныбжь
къимыгъэщ|ами, л|ы
ищ|эн ищ|ащ
Къуэдзокъуэ Хьэсэн Урысейм и Тхак|уэми
Журналистми я союзхэм жыджэру псэуху хэтам, КъБР-м культурэмк|э
щ|ыхь зи|э
и лэжьак|уэу
щытам, зи гуащ|эри
зи гъащ|эри
лъэпкъым щхьэузыхь хуэзыщ|ам.
Блэк|а зэманым
иту дытепсэлъыхьми, абы и ц|эр
к|эншэу дунейм
тетынущ тхыдэм къыхэнэнущи, и |уэхущ|афэ
инхэр ажалыншэщи.
Нэхур зыхуэфащэ
Бгы домбейм и щыгум сыдэк|ыну
Жьым ерыщу бгъэк|э
соныкъуэкъу.
Ар губжьащи, егъэунэху слъэк|ынур.
Жыгым хуэдэу хуейщ срищ|ык1ыну,
Къуак|эм сэ
сыдидзэжыну щ1окъу.
Сыт хуэдизу гъуэгур хьэлъэу щытми,
Сыкъэдзыхэу симык1уэтыжын.
Зэплъэк|ып|э
жьыбгъэм къызимытми,
Къэск|уа гъуэгур
зым езмытыжын!
Къызжьэхэлъэ, плъэк|ыр
къомыгъанэу,
Л|ым и л1ыгъэр
л1ым ирегъэунэху:
Тек|уэм хуремыщ|
хэщ|ам гукъанэ,
Вагъуэр къытек|уам
хущ|ырегъанэ, -
К|ыф|ым
тек|уэрщ
зыхуэфащэр нэху!
***************************
Шы хъыжьэр илърэ п|эщ|эк|ами,
Къэбубыдыжуэ мэхъу щ|эпщ1эж.
Пэ|эщ|э
хэкум ухуэхъуами,
Упсэумэ, хъунущ уищ|
уихьэж.
ХЪурейуэ лъагъуэм бгыр къик|ухьмэ,
Уздэщытам урешэл|эж.
Гъуэгуанэр гугъумэ е пф|эк|ыхьмэ,
Умык|уэу мэхъур
къэбгъэзэж.
Ауэ зэманыр бгъэувы|энк|э
|эмал зимы|эщ,
си ныбжьэгъу.
***************************
Уэрэдыр зи япэм ит кърухэр
Къэблэмк|э
бжьыхьэм мэлъэтэж.
Щ|ымахуэр ик|мэ,
къуалэбзухэм
Ди деж гъатхэпэм къагъэзэж.
Ауэ къэгъазэ зимы|эжыр
Зэманыр арщи, псынщ1эу блок|.
Блэк|а зэманым к|элъык|уэжыр,
Псэуху гуф|эгъуэ
куэдым пок|.
Си ныбжьэгъу лъап|э,
упсэухук|э
Зэманыр уи |эм
йомыгъэк|.
Уэ уи гур къеуэу бгъэм илъыхук|э,
|уэхуншэ махуэ
блумыгъэк|.
***************************
Не надо в кровавом безумье
Кружить надо мной, воронье,
Коль кто и сказал, что я умер,
Чистейшее это вранье.
Я только прилег на мгновенье
На солнцем пригретый гранит.
Ужель ты не слышишь биенья,
Не слышишь как сердце стучит?
Я жив потому что, припал я
Всей грудью к родимой земле,
К земле, о которой в скитаниях
Я грезил ночами во сне.
Гурэ псэк|э
лъагъуныгъэ къабзэу, гурыщ|э
нэс пщ|ыфыныр, ар
узэрыгушхуэн зэф|эк|щи,
куэдым къалъыкъуэмык|
хахуагъэщ.
Къуэдзокъуэ Хьэсэн и гъащ|э
гугъум нэху тригъапсэу, тынш щищ|рэ,
зэгуры|уэрэ
хабзэ-нэмыс, зэхущытык|э
дахэ якум дэлъу и гъащ|э
гъуэгу гъусэу дэщ|ыгъуащ
Ащнокъуэ Тамарэ адыгэ бзылъхугъэ |ущ,
унэгуащэ |эщабэ-|ущабэ,
анэ гумащ|э, а
псом къыщынэмыщ|ауэ
- Къэбэрдей радиом и режиссер пашэ.
«Таурыхъым хуэдэт Хьэсэнрэ Тамарэрэ яку дэлъ лъагъуныгъэр», «Зэрышагъащ|эм
ещхьт а т|ум я
зэхущытык|эр
», -
апхуэдэ куэд хужа|эж
нобэми зэщхьэгъусит|ыр
зыц|ыхуу щытахэм.
Тамарэ Хьэсэн псэуху, и «Ащнокъуэ» унэц|эр
иут|ыпщакъым, абы
ирипагэу, и адэжь лъэпкъыр ф|ыуэ
зэрилъагъум и щыхьэту игъэуври, щхьэгъусэм и унагъуэц|эр
къищтакъым . Хьэсэни абы пэрыуакъым, ар зэры|ущ,
губзыгъэр ищ|эжт,
зым и гупсысэм адрейм пщ|э
хуищ|у
зэдэпсэути
Иджы Тамарэ Къуэдзокъуэ унэц|эр
зэрехьэ. Абы «нанэ» къэлэнри «дадэ» къэлэнри зэдехьри, и нэпсыр куэдрэ нэм
щызу къытохьэ, и къуэрылъху ц|ык|ухэр
щилъагъук|э. Ахэр
Хьэсэн къигъэна |уэхуф|хэм
я пыщак|уэщи,
«дадэм» и фэеплъщи, Къуэдзокъуэхэ Тамарэрэ Хьэсэнрэ я лъэпкъ жылэщи.
Уэрэ сэрэ
Къуэдзокъуэ Хьэсэн и щхьэгъусэ
Ащнокъуэ - Къуэдзокъуэ Тамарэ хуитхащ.
Мы уэрэдыр хэк|уэтауэ
пхуэзусами,
Мы си щхьэцым уэс мытк|ужыр
къытесами,
Сэ къысф|ощ|ыр
уэрэ сэрэ
Япэу нобэ дызэхуэзэу.
Уэрэ сэрэ,
Уэрэ сэрэ
Япэу нобэ дызэхуэзэу.
Гъащ|э гъуэгур
къыттехьэлъэу къыздэтк|уами,
Гугъуехь псоми дызэгъусэу дытек|уами,
Сэ къысф|ощ|ыр
уэрэ сэрэ
Гъуэгум нобэ дыздытехьэу.
Уэрэ сэрэ,
Уэрэ сэрэ
Гъуэгум нобэ дыздытехьэу.
Бгым дыдэк|ыу
къехыжып|эм
дыкъэсами,
Пщэдей гъащ|эр
гум, зэхищ|эу,
къе|усами,
Сэ къысф|ощ|ыр
уэрэ сэрэ
Гъуэгуанэшхуэ къытпэщылъу.
Уэрэ сэрэ,
Уэрэ сэрэ
Гъуэгуанэшхуэ къытпэщылъу.
-------------------------
Download as MP3
Uora Sara, singing by Nahush Cherim
-------------------------
Я низко кланяюсь тебе
Къуэдзокъуэ Хьэсэн и щхьэгъусэ
Ащнокъуэ - Къуэдзокъуэ Тамарэ хуитхащ.
За дней моих нежданное продленье,
За чудо то твое долготерпенье,
За все, за все, что стоит удивленья, -
Я низко кланяюсь тебе.
За все минуты, что с тобой я прожил,
Что холода переносил без дрожи,
Что и самой мне жизни ты дороже
Я низко кланяюсь тебе.
За то тепло, что находил всегда я
В твоих глазах, к коленям припадая,
Меня жалела, а сама страдала
Я низко кланяюсь тебе.
За то уменье быть великодушной
К моим грехам и быть неравнодушной
К моим ошибкам глупо простодушным
Я низко кланяюсь тебе.
За сыновей, которых ты взрастила,
Не зная сна, к добру благословила,
В которых ты любовь свою вселила
Я низко кланяюсь тебе.
За все, с чем был готов я распроститься,
Но ты вернула мне. Да пусть светится
Твоя звезда, твоя святая птица!
Я низко кланяюсь тебе.
*******************************
Къуэдзокъуэ Хьэсэн и щхьэгъусэ
Ащнокъуэ - Къуэдзокъуэ Тамарэ хуитхащ.
Я люблю эти плечи худые,
Этот старый халат на тебе,
Я люблю эти очи большие,
Полусонный их взгляд в тишине.
Твоих кос я люблю беспорядок,
И смешную посадку твою,
И когда ты идешь со мной рядом,
Я твою молчаливость люблю;
Твою нежность, что вспыхнет мгновенно,
И потухнет мгновенно опять,
Я люблю и твое нетерпенье
Все люблю, чем твой облик богат.
|
|